Naar de inhoud
EN Plan een startsprint

Compliance en security

AI‑geletterdheid: wat artikel 4 van je organisatie vraagt

Jan Brusse · · 3 min lezen

Het korte antwoord

Artikel 4 van de AI Act vraagt elke organisatie die AI gebruikt om maatregelen te nemen zodat medewerkers die ermee werken er genoeg van weten, passend bij hun rol. Een vast examen of een verplicht certificaat bestaat niet. Wat telt, is dat je kunt laten zien wat je hebt gedaan: wie is getraind, waarop en wanneer.

Wat zegt artikel 4?

Artikel 4 is een kort artikel met een brede werking. Het vraagt aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen om maatregelen te nemen voor de AI-geletterdheid van hun personeel, en van anderen die namens hen met AI werken. Daarbij kijk je naar hun kennis, ervaring en opleiding, naar de context waarin de AI wordt gebruikt en naar de mensen op wie die AI effect heeft.

Het artikel geldt sinds 2 februari 2025. Met de Digital Omnibus (Verordening (EU) 2026/1744) is de tekst per 27 juli 2026 aangepast. Organisaties moeten nu maatregelen nemen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen, en de wet zegt erbij dat je geen bepaald niveau per persoon hoeft te garanderen. De plicht om er iets aan te doen blijft bestaan.

Voor wie geldt het?

Voor iedereen die met AI werkt of erover beslist. Ook als je organisatie alleen ChatGPT, Copilot of een AI-functie in bestaande software gebruikt. Wat “genoeg” is, verschilt per rol:

RolWat ze moeten weten
DirectieWaar AI in de organisatie zit, welke risico’s dat geeft, welke rol de organisatie heeft onder de AI Act
Medewerkers die AI gebruikenWat de tool goed en slecht kan, wat wel en niet in een prompt mag, hoe je een antwoord controleert
IT en ontwikkelaarsHoe het systeem werkt, waar de data heen gaat, logging, toezicht en beveiliging
HR en inkoopWelke AI hoog risico is (zoals AI in werving), wat je van een leverancier vraagt

Wat is “genoeg” in de praktijk?

Rolgericht en aantoonbaar. Een werkbare aanpak in vijf stappen:

  1. Inventaris: welke AI wordt gebruikt, en door wie.
  2. Niveau per rol: wat moet elke groep weten, op basis van de tabel hierboven.
  3. Training: basiskennis voor iedereen, verdieping voor wie inricht, beheert of beslist.
  4. Vastlegging: wie is wanneer waarop getraind, en welke afspraken gelden.
  5. Herhaling: bij nieuwe tools, nieuwe rollen en nieuwe medewerkers.

Hoe toon je het aan?

Met een eigen dossier: wie heeft deelgenomen, over welke onderwerpen, op welke datum, en welke afspraken in je AI-beleid staan. De Europese Commissie schrijft in haar vragen en antwoorden over artikel 4 dat externe certificering niet nodig is en dat organisaties hun maatregelen zelf vastleggen.

Het certificaat dat wij na onze training uitreiken, is daarvoor een praktisch hulpmiddel. Het laat per deelnemer zien wat er behandeld is.

Wat we in trainingen het vaakst zien

In de trainingen die we sinds 2019 geven, aan meer dan 1.000 professionals bij onder meer de Tweede Kamer, de Nationale Postcode Loterij, Envalior, Hanzehogeschool, Banijay en Prosus, komen dezelfde vragen steeds terug:

  • Wat mag erin? Mensen weten vaak niet of klantgegevens, contracten of personeelsinformatie in een AI-tool mogen. Een eenvoudige indeling in gegevensklassen helpt meteen.
  • Klopt het antwoord? Een AI-antwoord klinkt overtuigend, ook als het niet klopt. Controleren hoort bij het werk, net zoals je het werk van een collega naleest.
  • Is dit echt? Een demonstratie met een nagemaakte video of stem maakt in één keer duidelijk waarom je gegenereerde content kritisch bekijkt.
  • Wie is verantwoordelijk? De mens die het resultaat gebruikt. Dat besef verandert hoe mensen met AI omgaan.

Zelf regelen of laten trainen?

Beide kan. Heb je een eigen opleidingsafdeling en gebruik je weinig verschillende tools, dan kun je een basisprogramma zelf opzetten. Een training is sneller als je veel mensen in korte tijd wilt bereiken, als er tools met gevoelige gegevens in gebruik zijn, of als je een dossier wilt dat meteen op orde is. Onze AI-geletterdheidstraining geven we op locatie of live online, vanaf €2.500 per dagdeel.

Als we voor je bouwen

Laat je bij ons een AI-toepassing bouwen, dan trainen we het team dat ermee gaat werken, op het systeem zelf en op de werkvloer. Dat is een van de vier onderdelen van elke bouw, en het telt voor artikel 4.

Bronnen

Veelgestelde vragen

Is AI‑geletterdheid verplicht?

Ja. Artikel 4 van de AI Act geldt sinds 2 februari 2025 voor elke organisatie die AI aanbiedt of gebruikt. Sinds 27 juli 2026 is de tekst iets anders: je neemt maatregelen die de geletterdheid van je mensen ondersteunen, zonder een gegarandeerd niveau per persoon.

Geldt het ook als we alleen ChatGPT of Copilot gebruiken?

Ja. Ook dan ben je gebruiksverantwoordelijke en heb je de plicht. Voor gewoon kantoorgebruik is een basistraining met afspraken over gegevens meestal genoeg.

Is er een officieel certificaat?

Nee. Volgens de vragen en antwoorden van de Europese Commissie is externe certificering niet nodig; een eigen vastlegging van wat je hebt gedaan volstaat. Het certificaat dat wij na onze training uitreiken, is een hulpmiddel voor dat dossier.

Hoe vaak moet je het herhalen?

De wet noemt geen termijn. Herhaal het als je nieuwe tools invoert, als rollen veranderen of als nieuwe medewerkers beginnen. Een jaarlijkse opfrisser is voor de meeste organisaties een redelijk ritme.

Wat gebeurt er als je het niet regelt?

De AI Act kent voor artikel 4 geen eigen boete. Het telt wel mee: gaat er iets mis met een AI‑toepassing, dan kijkt een toezichthouder of je mensen wisten waarmee ze werkten. In Nederland wordt het toezicht geregeld in de Uitvoeringswet AI‑verordening, die in oktober 2026 nog in voorbereiding is.

Hoe lang duurt een training?

Een basistraining voor een team past in een dagdeel. Voor mensen die AI‑systemen inkopen, inrichten of beheren is meer nodig. Kijk bij de AI‑geletterdheidstraining.

Wil je het met een training regelen? In onze AI‑geletterdheidstraining leert je team verantwoord werken met AI, met een certificaat voor je dossier.

Bekijk de AI-geletterdheidstraining

Verder lezen